Entalpi Proje Mühendislik Logo
Teklif Alın ➔
Ana Sayfa / Doğalgaz / Doğalgaz Tesisatı

Doğalgaz Tesisatı Projelendirme ve Uygulama

Endüstriyel tesisler, fabrikalar, kazan daireleri ve konutlar için TS 7363 ve İGDAŞ İç Tesisat Teknik Şartnamesi normlarında yetkili doğalgaz projelendirme, çelik boru montajı, sızdırmazlık testleri ve resmi gaz açma mühendisliği.

Teknik İnceleme: Entalpi Proje Makine Mühendisliği Departmanı • Mühendislik Standartları: TS 7363 / İGDAŞ İç Tesisat Teknik Esasları / NFPA 54 / DIN EN 1775 • Birim Sistemi: SI / Metrik (ISO 80000-1) • Son Teknik Kontrol: Eylül 2026
⚡ Mühendislik & İGDAŞ Yetkili Projelendirme Özeti

Doğalgaz tesisatı, gaz yakıcı cihazların ihtiyaç duyduğu debiyi, cihazın giriş basınç toleransları dahilinde ve mutlak sızdırmazlık güvenliğiyle ulaştırmak üzere projelendirilir. Türkiye'deki ve özellikle İstanbul'daki projelerde TS 7363 standardı ve İGDAŞ teknik şartnamesi birincil zorunlu referanstır. Uluslararası kıyaslamalarda ise NFPA 54 ve DIN EN 1775 esas alınır.

📐 TEKNİK REFERANS KUTUSU (STANDART UYGUNLUK BİLGİSİ)
Ana Standart / Yöntem:
TS 7363 (Doğalgaz Bina İçi Tesisatı Projelendirme ve Uygulama Kuralları - Yürürlükteki Sürüm)
Destekleyici Standartlar:
NFPA 54:2024 (National Fuel Gas Code), DIN EN 1775:2007-10 (Bina Gaz Boruları ≤5 bar), DVGW TRGI
Yerel / Dağıtım Şirketi Şartı:
İGDAŞ İç Tesisat Teknik Esasları (İstanbul Yetkili Şartnamesi)
Birim Sistemi:
SI / Metrik (m³/h, mbar, bar, Pa, mm, kW, kWh/m³)
* Standart telifli veri tabloları kopyalanmamış; formülasyon ve mühendislik prensipleri özgün modellenmiştir. Son Teknik Kontrol: Eylül 2026

Doğalgaz Tesisatı Nasıl Projelendirilir?

Doğalgaz tesisat mühendisliği, yanıcı ve patlayıcı bir gaz akışkanını taşıdığı için hata payı sıfır olan bir uzmanlık alanıdır. Projelendirme süreci; cihaz anma ısıl güçlerinin toplanması, doğalgaz debisinin hesaplanması, izin verilen basınç düşüşlerine göre boru çaplarının belirlenmesi, emniyet vanaları ve regülatör istasyonlarının seçimi ile İGDAŞ dijital proje onayını kapsar.

1. Gaz Debisi (V) Hesabı

Kazan, brülör veya ocakların nominal ısıl güçleri ($Qn$), yakıt alt ısıl değeri ($H_u ≈ 8250 kcal/m³$) ve cihaz verimiyle saatlik maksimum tüketim debisine (m³/h) dönüştürülür.

2. Boru Çapı & Basınç Kaybı

Düşük basınçta (21 mbar) sayaç ile cihaz arasında izin verilen toplam kayıp $≤ 0.8 mbar$ (80 Pa) sınırında tutulacak şekilde Renouard ve Darcy formülleriyle boru çapı belirlenir.

3. Test, Kontrol ve Resmi Gaz Açma

Montajı tamamlanan çelik boru hatları İGDAŞ yetkili mühendisleri gözetiminde 100 mbar basınç altında U-manometre ile sızdırmazlık testine tabi tutulur ve gaz açma belgesi onaylanır.

💡 Saha Deneyimi & Mühendis Yorumu

Doğalgaz borusunda kot farkı basıncı ARTIRIR! Sıhhi tesisat su borularında yukarı çıkıldıkça suyun ağırlığından ötürü basınç düşer. Ancak doğalgaz havadan hafiftir (bağıl yoğunluğu $d ≈ 0.60 - 0.65$). Bu nedenle çok katlı binalarda yukarı doğru çıkan düşey kolon hatlarında statik basınç her metrede yaklaşık $4 - 5 Pa$ ($0.04 - 0.05 mbar$) artış gösterir. TS 7363 hesaplarında bu düşey statik basınç kazancı mutlaka hesaba katılmalıdır.

Mühendislik Referansı: TS 7363 / İGDAŞ Teknik Esasları

Doğalgaz Debisi (V) Nasıl Hesaplanır?

Yakıcı cihazların tükettiği saatlik standart doğalgaz debisi (V), cihazların anma ısıl yükü ($Qn$), gazın alt ısıl değeri (H_u) ve cihaz ısıl verimi ($η$) üzerinden hesaplanır:

V = \frac{Σ Qn}{H_u · η} \quad [m³/h]
Burada $Σ Qn$ hatta bağlı cihazların toplam nominal ısıl gücü [kW veya kcal/h], H_u doğalgazın alt ısıl değeri (İstanbul İGDAŞ şartlarında yaklaşık $8250 kcal/m³ ≈ 9.59 kWh/m^3$), $η$ cihaz ısıl verimidir (yoğuşmalı kazanlarda yaklaşık %98-100, klasik brülörlerde %90-92). Sabit internet değerleri yerine her zaman yerel gaz dağıtım şirketinin resmi analiz verileri esas alınmalıdır.
Formül Temeli: TS 7363 / İGDAŞ İç Tesisat Teknik Şartnamesi (Tüm değişkenler SI / Metrik birimindedir)

Doğalgaz Boru Çapı ve Basınç Kaybı Esasları

Bina içi doğalgaz tesisatlarında gaz teslim basıncına göre iki ana basınç rejimi uygulanır:

TS 7363 ve İGDAŞ Doğalgaz Tasarım Parametreleri

Parametre Sembol Değer / Örnek Birim (SI) Dayanak / Standart
Standart 4 Gözlü Ev Tipi Ocak Qn 8.0 (0.83 m³/h) kW (m³/h) TS 7363 / İGDAŞ Tablo 1
Daire İçi Kombi (24 kW) Qn 24.0 (2.50 m³/h) kW (m³/h) TS 7363 / Üretici Etiketi
Merkezi Sıcak Su Kazanı (300 kW) Qn 300.0 (31.3 m³/h) kW (m³/h) Kazan Etiket Gücü
Doğalgaz Alt Isıl Değeri H_u 8250 (9.59) kcal/m³ (kWh/m³) İGDAŞ Gaz Kalite Raporu
Doğalgaz Bağıl Yoğunluğu (Havaya Göre) d 0.60 - 0.65 Boyutsuz TS 7363
Daire İçi Maksimum İzin Verilen Kayıp ΔP_{maks} 0.8 (80) mbar (Pa) TS 7363 / İGDAŞ
Düşük Basınç Maksimum Gaz Hızı v_{maks} 6.0 m/s TS 7363

Gaz Sayaçları ve Regülatör Seçimi

Gaz sayacı (G4, G6, G10, G16, G25, G40, G65...) binanın veya işletmenin maksimum anlık gaz tüketim debisi ($Q_{max}$) ve çalışma basıncına göre seçilir. Konutlarda diyaframlı körüklü sayaçlar, endüstriyel tesislerde ve yüksek debilerde ise rotary veya türbin tipi sayaçlar kullanılır.

Basınç düşürme istasyonlarında (regülatör grupları); gaz filtresi, servis regülatörü, aşırı basınç kapatma emniyet ventili (OPSO), düşük basınç kapatma ventili (UPSO) ve tahliye emniyet ventili (relief valve) bulunmalıdır. Regülatör çıkış basıncı yakıcı cihazın gaz yolu armatür toleranslarına tam uygun ayarlanmalıdır.

Sızdırmazlık Testi, Güvenlik ve Havalandırma

Doğalgaz boru montajı TS EN 10255 veya TS EN ISO 3183 normunda dikişsiz çelik çekme borularla, kaynaklı veya vidalı birleştirmeyle yapılır. Tesisat gaz verilmeden önce iki aşamalı teste tabi tutulur:

  1. Mukavemet ve Ön Test: Hava veya asal gazla işletme basıncının üzerinde kaba kaçak kontrolü yapılır.
  2. Esas Sızdırmazlık Testi: Sayaç ve regülatörler devreden çıkarılarak hat 100 mbar hava basıncıyla doldurulur. Sıcaklık dengelenmesi için en az 10-15 dakika beklendikten sonra hassas U-manometre ile en az 15 dakika basınç izlenir. Basınç düşümü kesinlikle $0 mbar$ olmalıdır. Kaçak tespiti için özel köpük spreyler kullanılır (asla kibrit veya açık alev kullanılmaz!).

Kazan Dairesi Havalandırması: Gaz kullanılan her mahalde cihazların yanma havasını alabilmesi için doğrudan dış ortama açılan alt havalandırma menfezi ile olası gaz kaçağında biriken gazı tahliye edecek tavan kotunda üst havalandırma menfezi TS 7363 formülleriyle hesaplanmalıdır. Ayrıca ex-proof gaz alarm detektörü ve yangın/gaz algılamada ana gaz girişini kesen manuel resetli emniyet selenoid vanası zorunludur.

⚠️ Doğalgaz Tesisatı Tasarımında Sık Yapılan Mühendislik Hataları

  • ❌ Doğalgaz boru çapını yalnız cihazın giriş rakoruna göre seçmek: Cihaz giriş çapı yerel montaj içindir; hat boyunca basınç kaybı $≤ 0.8 mbar$ şartını sağlayacak şekilde Renouard formülüyle boru çapı belirlenmelidir.
  • ❌ Eski yürürlükten kalkmış gaz dağıtım şartnamelerini kullanmak: İGDAŞ ve yerel dağıtım şirketinin güncel revize edilmiş teknik iç tesisat şartnamesi esas alınmalıdır.
  • ❌ Doğalgaz sızdırmazlık kontrolünü açık alev veya çakmakla yapmak: Bu ölümcül bir hatadır! Sızdırmazlık yalnızca U-manometre basınç düşüm testi ve sertifikalı kaçak arama köpüğü ile doğrulanmalıdır.
  • ❌ Purging (gaz alma) işlemini acemi personelin yapması: Purging yetkili mühendis gözetiminde, statik elektrik önlemleri alınarak ve açık havaya güvenli tahliye ile yapılmalıdır; asla kapalı mahale gaz salınamaz.

🏢 Referans Proje Mühendislik Özeti

Proje Adı: Esenyurt Endüstriyel Metal Sanayi Fabrikası
Lokasyon: Esenyurt, İstanbul
Sistem Türü: TS 7363 İGDAŞ Onaylı Endüstriyel Doğalgaz Tesisatı
Tasarım Debisi: Toplam Gaz Debisi: 480 m³/h (4.600 kW Isıl Yük)
Boru Çapları: Ana Hat: DN100 / DN80 Dikişsiz Çelik Çekme Boru (Kaynaklı İmalat)
Hidrofor Sistemi: Proses Hidrofor Grubu
Su Deposu: Endüstriyel Su Deposu
Pis Su / Drenaj: Drenaj Hattı
Yağmur Suyu Sistemi: Çatı Drenajı
Doğalgaz Debisi: 480 m³/h Doğalgaz
Gaz Teslim Basıncı: İGDAŞ Servis Kutusu Teslim: 300 mbar, Fırın ve Kazan Girişi: 21 mbar (Regülatörlü)
Uygulanan Standart: TS 7363 / İGDAŞ Endüstriyel Şartname / NFPA 54 / DIN EN 1775
Uygulama Yılı: 2024
Saha Notu: Radyografik röntgen testleri ve 1 bar mukavemet + 100 mbar sızdırmazlık testleri İGDAŞ kontrol mühendisleri eşliğinde sıfır basınç düşümüyle onaylanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

İGDAŞ doğalgaz projesi onaylanmadan tesisata gaz verilebilir mi?
Kesinlikle hayır. İstanbul genelinde İGDAŞ yetki belgesine sahip makine mühendisleri tarafından çizilen ve dijital onaydan geçen onaylı proje olmadan gaz arzı sağlanması yasal olarak suçtur ve can güvenliği açısından mühürleme sebebidir.
Doğalgaz borularında kaynaklı birleştirme ne zaman zorunludur?
TS 7363 ve İGDAŞ teknik esaslarına göre; 300 mbar orta basınç hatlarında, DN 65 (2 1/2") ve üzeri büyük çaplı borularda, şaft içi geçişlerde ve toprak altı çelik hatlarda dişli bağlantı yasaktır; tüm birleştirmeler sertifikalı kaynakçılar tarafından elektrik ark veya TIG kaynağıyla yapılmalıdır.

İlgili Doğalgaz ve Kazan Dairesi Sayfaları

Doğalgaz Boru Çapı Hesabı → Doğalgaz Basınç Kaybı Hesabı → Doğalgaz Sızdırmazlık Testi → Kazan Sistemleri → Brülörlü Kazan Sistemleri → Kaskad Kazan Sistemleri →
İçerik Hazırlayan ve Teknik Denetim:
Entalpi Proje Makine Mühendisliği Departmanı
Uzmanlık: Doğalgaz Tesisatı ve İGDAŞ Mühendisliği Projelendirme, Hidrolik Hesaplar ve Saha Uygulaması
Teknik Doğrulama: Eylül 2026
⚠️ Mühendislik Hesap ve Sorumluluk Uyarısı: Bu sayfada sunulan yöntemler, formüller, interaktif hesaplayıcılar ve örnek boyutlandırmalar ön mühendislik değerlendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Nihai boru çapı, hidrofor gücü, pompa çalışma noktası, su deposu hacmi veya doğalgaz hat çapı seçimi; proje mimari şartları, yürürlükteki mevzuat (TS 7363, İGDAŞ İç Tesisat Şartnamesi, İSKİ Yönetmelikleri, DIN/EN normları) ve yetkili makine mühendisi kontrolüyle kesinleştirilmelidir.

İGDAŞ Yetkili Doğalgaz Projelendirme

Fabrika, endüstriyel tesis veya kazan dairesi doğalgaz projelendirmesi, çelik boru montajı ve resmi gaz açma onayı için Entalpi Proje İGDAŞ yetkili makine mühendisleriyle çalışın.

Doğalgaz Projenizi Gönderin İGDAŞ Yetkili Mühendisimizle Görüşün